در این مقاله از میان عناصر داستان، به بررسی راوی، ویژگی‌ها و زاویه دید وی در رمان آتش بدون دود، اثر «نادر ابراهیمی» پرداخته می‌شود. براین اساس، ابتدا تعریفی از روایت ارایه شده، پس از تعریف راوی ـ که از کلیدی‌ترین عناصر داستان به حساب می‌آید و سازمان‌بندی داستان تا حد زیادی در گرو آن است ـ از میان انواع زاویه دید، «تک‌گویی درونی» و انواع آن ـ که از راه‌های دسترسی به ذهن شخصیت‌های داستان است ـ بررسی می‌گردد. از آن جا که رمان آتش بدون دود را راوی «دانای کل» روایت می‌کند، ویژگی‌های این راوی در رمان بیان شده است و سپس به چگونگی استفاده راوی دانای کل از انواع تک گویی‌ها و تغییر کانون دید به روایت داستان پرداخته و ویژگی‌های خود را همچون یک شخصیت داستانی، آشکار ساخته است و آمیخته‌ای از روایت کلاسیک و مدرن را به صورتی به نمایش می‌گذارد که گاه، «آتش بدون دود» را به رمان‌های پست مدرن نزدیک می‌کند.

منابع مشابه بیشتر ...

6276780d818d9.png

الروایة العربیة والحداثة

محمد الباردی

لقد فتح هذا الکتاب شراعته علی عللیة الروایة والنقد معا، و باتجاه خاصة القراء و عامتهم، بتقدیمه ـ بدایة ـ للمفاهیم و من ثم بمعاینته وجوه الشبه بین نصوص الحداثة الروائیة العربیة والفرنسیة، مما یتصل بالشکل: الحکایة، الحبکة، طبیعة الاطفال والشخوص، تهشیم الزمن، الراوی، صلة المکان بالشخصیة، کذالک مما یتصل بالمعانی: الزمن، الحدث، الحرب، الادویبیة ... و الی ذالک ضم هذا الکتاب العدید من الوثائق الثمنیة، لیکون بحث اضافة محمد الباردی العلمیة والجدیدة والهامة.

6187ed34aa65f.png

یاد مهرگان: یادداشت‌هایی درباره نادر ابراهیمی

گروهی از نویسندگان

نادر ابراهیمی بیشتر به اعتبار دلبستگی به کودکی، کودکان و ادبیات کودک برای نویسندگان کودک و نوجوان و به تبع آن «انجمن نویسندگان کودک و نوجوان» مطرح بوده و هست و این ویژه‌نامه، همین وجه از جمیع وجوه او را در نظر گرفته است؛ گرچه گاه نویسندگانی با نگاهی بزرگسالانه، تعلقات بزرگسالانه یا حتی علایق سیاسی‌اش را نیز ذکر کرده‌اند؛ اما محور این مقاله‌ها نادر ابراهیمی نویسنده کودکان و نوجوانان است.

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

5784997416c88.PNG

تأثیر جنسیت بر زبان زنان معاصر

قدسیه رضوانیان

اکثر محققان رشته‌های زبان‌شناسی اجتماعی و جامعه‌شناسی زبان و منتقدان فمینیست بر این باورند که بین زبانِ زنان و مردان، تفاوت‌های آوایی، واژگانی و نحوی وجود دارد. گروهی این تفاوت را ناشی از تفاوت‌های فیزیولوژیکی زنان و مردان و اختلاف پایگاه اجتماعی و عوامل فرهنگی مسلط بر جامعه می‌دانند و گروهی دیگر، منشأ آن را اعمال نفوذ و دخالت مردان در زبان، تلقی کرده‌اند که منجر ‌به پیدایش نوعی زبان مرد‌سالار شده است؛ از‌این‌رو در این پژوهش سعی شده است تا تأثیر جنسیت بر زبان ده شاعر زن معاصر ایرانی مورد بررسی قرار گیرد. ابتدا یک یا دو مجموعه‌ شعر از شاعران موردنظر به ‌صورت‌ تصادفی انتخاب شد، سپس شعرشان در سه سطح آوایی، واژگانی و نحوی، مورد تجزیه ‌و تحلیل قرار گرفت و نتیجه این شد که به ‌علت وجود تفاوت میان زنان و مردان از لحاظ پایگاه اجتماعی و ممیّزه‌های زیست‌‌شناختی، زنان شاعر به ‌شکل قابل توجّهی از واژگان‌ جنسیت‌زده‌ استفاده می‌کنند و در اغلب موارد، از این نوع واژگان‌ برای بیان مضامین‌ حسی ـ عاطفی و اعتراض به وضعیت زنان در جامعه بهره می‌برند. در سطح آوایی، با توجّه به بافتی خاص‌، به‌ همراه‌ واژگانی که نشانی از جنسیت‌‌گرایی دارد و مضامین رمانتیکی که معمولاً از سوی زنان مورد توجّه قرار می‌گیرد، صامت‌ها و مصوت‌هایی خاص در شعرشان زنانه‌ جلوه می‌کند. سطح نحوی با توجه به نقش بینافردی در چارچوب نظریه‌ نقش‌گرای هالیدی مورد بررسی قرار گرفت و مشخص گردید که زنان شاعر اساساً از جمله‌های پرسشی، تأکیدی و دستورمند استفاده می‌کنند؛ هرچند نمی‌توان به‌وضوح، مشخص ساخت که آنان این نوع جمله‌ها را برای منتقل‌کردن چه مضامین و اندیشه‌هایی به خواننده به‌کار گرفته‌اند، وقتی رویکرد محتواگرایانه است، جمله‌ها بیش‌تر دستورمند هستند.

پژوهش‌ها/پژوهش‌ در شعر و شاعران پژوهش‌ها/نقد و نظریه ادبی
مقاله
5765c10d30d96.PNG

تاريخ بيهقي در گستره منطق مکالمه

قدسیه رضوانیان

منطق مکالمه محصول انديشه ميخاييل باختين، نظريه‌پرداز حوزه علوم انساني در قرن بيستم است. اين ديدگاه بر برقراري تعامل دائمی ميان نظرگاه‌هاي متن، مؤلف و مخاطب تأکيد می‌کند و اينکه شناخت واقعي تنها از لابلاي شراکت‌ها، تفاوت‌ها و نقيضه‌هاي معاني اين سه عنصر حاصل می‌شود. از نظر او، سخن سرشت مکالمه‌اي دارد و اين مکالمه‌گرايي نيز به شکل تام در گونه ادبي رمان بازتاب می‌يابد، زيرا رمان، عرصه بازتاب زبان‌ها، صداها و سبک‌هاي گوناگون است. بنابراين رمان ماهيتا چندمفهومی است. از اين‌رو زمينه اصلي مطالعات باختين است. در اين جستار تلاش شده که تاريخ بيهقي اثر ابوالفضل بيهقي، بنا بر سرشت رمان‌گونه آن در گستره منطق مکالمه مورد پژوهش قرار گيرد. روش پرداختن به اين پژوهش، اثباتي- تحليلي است و به مؤلفه‌هاي شاخص مکالمه‌اي همچون دوصدايگي، دگرمفهومي، کرونوتوپ و ذکر مصاديق آن، از جمله پوشيده‌گويي، محاکات و ديالکتيک پرداخته می‌شود.

پژوهش‌ها/پژوهش‌ در نثر و متون پژوهش‌ها/نقد و نظریه ادبی
مقاله